İçindekiler
1. GİRİŞ
İçindekiler
Aydınlatma ölçümü; iş faaliyetinin etkili bir şekilde yürütülebilmesi için ortamdaki ışığı dikkate almak gerekir. Çünkü yaptığımız işlerin çoğu görsel olduğundan ortamdaki aydınlatma seviyesinin çok önemli olduğu kanıtlanmıştır.
2. Lüks Metre Nedir?
Lüks metre, bir ortamın aydınlatmasını basit ve hızlı bir şekilde ölçmemizi sağlayan bir araçtır. Ölçü birimi lüks’ tür.Lüksmetre ışığı yakalayan bir iğne ve bir lüks ölçeği ile ekranda temsil edilen elektriksel uyarılara dönüştürülen bir fotoelektrik hücreden oluşur.
3. Görme Faktörlerini Belirleme
Aydınlatma sistemlerini tasarlamak ve değerlendirmek için aşağıda belirtilen bir dizi kavramı, birimi ve belirleyici faktörleri bilmek gerekir.
3.1 Işık Akısı (φ)
Bir ışık kaynağı tarafından yayılan ışık miktarıdır.
3.2 Işık Şiddeti (l)
Muntazam dağılımı olmayan bir ışıkla belirlenen yönde yayılan ışık akısı.
3.3 Aydınlatma Seviyesi (E)
Bir metrekarelik bir yüzeyin bir lümen ışık akısı alan aydınlatma seviyesidir. Luxmetreler bu seviyeyi ölçmek için kullanılır.
4. Aydınlatma Ölçümü Nasıl Yapılır?
Aydınlatma ölçümlerinin yapılması çok kolaydır. Ama yine ölçümleri yaparken bazı detaylara dikkat edilmesi gerekmektedir. Ülkemizde “İŞYERİ BİNA VE EKLENTİLERİNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK” ine göre iş yeri aydınlatmasının değerlendirmelerinde TS EN 12464 standart serisi esas alınır. Ölçüm yöntemleri için de COHRS 928-1-IPG-039 standardı kullanılır. COHRS 928 standardında ölçümler 2 ana kısma ayrılır:
- İç Mekanlarda Aydınlatma Ölçümleri
- Dış Mekanlarda Aydınlatma Ölçümleri
4.1 İç Mekanlarda Aydınlatma Ölçümleri
COHRS 928 standardında kapalı alanlarda ölçümler yapılırken ölçülecek alanlar; bilgisayarlı çalışma masaları, bilgisayarsız çalışma masaları ve alan ölçümleri olmak üzere üçe ayrılır.
4.1.1 Bilgisayarlı Çalışma Masalarında Aydınlatma Ölçümü
Bilgisayarlı çalışma masalarında aydınlatma ölçümü 4 adet noktadan yapılan ölçümlerin ortalaması ile belirlenir. Ölçümün iki tanesi klavye üzerinden ve birbirinden 20 cm uzaklıkta, diğer iki tanesi de bilgisayar ekranından 10 cm uzaklıkta alınır. Bu ölçümlerin hepsinde cihaz yatay tutulur.
4.1.2 Bilgisayar Olmayan Çalışma Masalarında Aydınlatma Ölçümü
Bilgisayar ekranı bulunmayan ofis masaları ve her türlü çalışma tezgahı için kişilerin masanın veya tezgahın kullanıldığı bölümden 4 adet ölçümün ortalaması alınarak belirlenir. Bu 4 adet nokta, kişinin ilgili çalışmasını yaptığı yer merkez alınarak, bir adet sağında, bir adet solunda, bir adet ilerisinden ve bir adet gerisinden belirlenir.
4.1.3 Genel Alan Ölçümleri
Ölçüm alanın büyüklüğüne göre tek set( 4 nokta) ölçüm yapılması yeterli olmayabilir. Farklı aydınlatma özelliğine sahip her çalışma alınında 4 adet ölçüm yapılması gerekmektedir. Bu 4 nokta belirlenirken, ortamdaki farklı aydınlatma değerleri ölçümlere dahil edilmeye çalışılmalıdır. Bu amaçla aydınlatma kaynağının altından başlayıp en karanlık noktaya doğru 4 farklı nokta belirlenir. Bu noktalar arasındaki mesafeler eşit ve en fazla 3 metre olmalıdır. Ölçümler yerden 1 metre yükseklikte gerçekleştirilir.
4.2 Dış Mekanlarda Aydınlatma Ölçümleri
Dış mekanlarda, ölçüm başlangıç noktası en karanlık nokta seçilir. En aydınlık noktaya doğru 4 adet ölçüm noktası belirlenerek bu 4 noktada yapılan ölçümlerin ortalaması alınır. Ölçüm mesafeleri arasında en az 3 metre mesafe olması gerekir.
5. Ölçümlerin Değerlendirilmesi
Ölçümler, TS EN 12464-1 (iç mekanlar) ve TS EN 12464-2 (dış mekanlar) standartlarında verilen sınır değere göre değerlendirilir ve raporlanır. Aşağıda bazı iç mekan faaliyetleri için aydınlatma sınır değerlerini bulabilirsiniz.
5.1 Aydınlatma Sınır Değerleri
