Ozon Ölçümü
1. Ozon Nedir? 
Ozon (O3), üç oksijen atomundan oluşan bir moleküldür. Oksijen molekülleri, iki farklı enerji seviyesindeki atomik oksijene ayrışmaya yetecek kadar uyarıldığında oluşur ve farklı atomlar arasındaki çarpışmalar ozonu oluşturur.
Oksijenin allotropik bir şeklidir, yani moleküller elektrik boşalmasına maruz kaldığında oksijen atomlarının yeniden düzenlenmesi sonucu oluşur. Bu nedenle oksijenin en aktif şeklidir.
1839’da gaz halindeki bileşiği izole etmeyi başaran ve bunu Yunanca “kokuya sahip olmak” anlamına gelen ozein kelimesinden “ozon” olarak adlandıran kimyager Christian Friedrich Schönbein‘di. Daha sonra, 1867’de, Jacques-Louis Soret‘in üç yıl önce belirlediği ozon, O3 formülünü doğruladı.
2.Ozonun Özellikleri Nelerdir?
Ozon, mavi tonu olan gaz halindeki bir bileşiktir. Sıvı halde -115ºC’nin altındaki sıcaklıklarda indigo rengindedir.
Ozon doğası gereği oldukça oksitleyicidir, bu nedenle virüsler, bakteriler, mantarlar, küfler, sporlar gibi patojenik mikroorganizmaların dezenfekte edilmesinden, saflaştırılmasından ve ortadan kaldırılmasından sorumludur.
Ozon, kötü kokuları, onlara neden olan nedene (kötü kokulu maddeler) doğrudan saldırarak ve oda spreylerinde olduğu gibi, başka bir koku eklemeden ortadan kaldırabilir.
Diğer dezenfektanlardan farklı olarak ozon kararsız bir gaz olduğundan kimyasal kalıntı bırakmaz ve ışık, ısı, elektrostatik şoklar vb. etkiler ile hızla oksijene dönüşür.
3. Ozon Nasıl Üretilir?
Ozonlama, ozonun uygulandığı herhangi bir uygulama olabilir. Bu arıtmanın ana uygulamaları, çevrenin dezenfeksiyonu, kokularının giderilmesi, suyun arıtılması ve saflaştırılması içindir. Böylelikle patojen mikroorganizmaların ve kötü kokuların giderilmesi sağlanır.
Ozon, bir ozon jeneratörü veya ozonatör ile yapay olarak üretilebilir. Bu cihazlar, havadaki oksijeni iç kısma sokar ve elektriksel gerilim deşarjı oluşturan elektrotlardan geçer. Bu deşarj, oksijen parçacığını oluşturan iki atomu ayırır ve sırayla bu atomları birleştirerek yeni bir molekül olan ozon (O3) oluşturur.
Bu nedenle, ozon, patojenik ve / veya zararlı organik bileşiklere (çevre kirliliğinin ana bileşenleri) karşı etki eden üç oksijen atomunun oluşturduğu en aktif oksijen formunu temsil eder.
4. Ozon Streilizasyonu COVİD-19 Virüsünü Öldürebilir mi?
Ozon sterilizasyonun COVİD-19 virüsünü öldürdüğü ile ilgili kesin bir çalışma bulunmamakla beraber etkili olduğu düşünülmektedir. Koronavirüsler, tipik olarak fiziko-kimyasal zorluklara daha duyarlı olan zarflı virüsler olarak sınıflandırılır. Bu sebeple bu tip virüsler ozona maruz kalmaktan hoşlanmazlar.
Ozon bu tip virüslerin RNA‘sına zarar verir. Ozon oksidasyonu adı verilen bu süreçte virüsün dış kabuğu zarar görür. Eğer bu tip virüsler yeterli miktarda ozana maruz kaldıklarında hasar görebilir ya da yok olabilir.
5. Ozon Sterilizasyonun Riskleri Nelerdir?
Düşük konsantrasyonlarda bile ozonu solumak insan vücudunda zararlara sebep olabilir. Belirtiler arasında öksürük, nefes darlığı, astım gibi akciğer hastalıklarının şiddetlenmesi yer alır. Daha yüksek konsantrasyonlarda ozon kokusu alabilirsiniz. Bu nedenle bir çok ülkede 8 saatlik maruziyet limiti 70 ppb(milyarda bir)’dir.
6.Ozon Ölçümü Nasıl Yapılır ?
Ozon parametresi renk değişim metodu ile(ASTM-D 4490-96) ozon gazı için üretilmiş tüpler kullanılarak ortamdaki miktarı tayin edilir. Ölçüm tamamlandıktan sonra tüpün üzerindeki renk değişimine göre ozon konsantrasyonu okunur. Tüp üreticisinin talimatlarında sonuç ile ilgili herhangi bir düzeltme yapılacak ise(sıcaklık,basınç,nem) ilgili düzeltmeler yapılır ve nihai sonuç hesaplanır.
Ortamdaki ozon miktarı sensörlü cihazlar kullanılarak ortamda takip edilebilir.
Sonuç olarak eğer bulunduğumuz ortamda ozon jeneratörü kullanılarak dezenfeksiyon işlemi yapılacak ise kullanılan cihazın ortamda metrekareye göre ne kadar çalışması gerektiğinin bilinmesi ve bununla ilgili bir sertifikasının olması gerekmektedir.(Ozone Free)
