\n\u00c7evre Denetim K\u0131lavuzu<\/p>\n

<\/h4>\n

1. Numune Alma Uygulamalar\u0131<\/h4>\n

1.1 Emisyon, \u0130misyon \u00d6rneklemeleri Hari\u00e7<\/h6>\n

\n
• Personelin numune alma yetkisi kontrol edilir. Laboratuvar\u0131n personel yetki listesinde yetkilendirilmi\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorgulan\u0131r.<\/li>\n
• \u00a0M\u00fcmk\u00fcn mertebe bir tesise gidilip, laboratuvar\u0131n sahada numune alma faaliyeti incelenir. Zaman ve uygun tesisin bulunamamas\u0131 durumunda laboratuvar i\u00e7inde, bu faaliyet izlenir, demo yap\u0131l\u0131r. Laboratuvardan t\u00fcm ara\u00e7 ve gere\u00e7lerinin, talimatlar\u0131n\u0131n, tutanaklar\u0131n\u0131n, formlar\u0131n\u0131n haz\u0131r olmas\u0131 ve sahada at\u0131k tesisindeymi\u015f gibi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 istenir.<\/li>\n
• Numune alan laboratuvar:
  \nNumune alma plan\u0131 olu\u015fturur ve uygular. Numune Alma Plan\u0131nda:
  \nNumune alma yeri, tan\u0131m\u0131 (koordinatlar), numune alma tarihi ve saati, g\u00f6revli personel, ilgili Y\u00f6netmelik tablo nosu, numune alma \u015fekli (anl\u0131k, kompozit), analizi yap\u0131lacak parametreler, yerinde \u00f6l\u00e7\u00fclen parametreler, numune miktar\u0131, numune kab\u0131 cinsi, koruma \u015fekli vb. bilgiler yer al\u0131r.<\/li>\n
• \u00a0Numuneye yerinde yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00f6l\u00e7\u00fcmler ve analizler yap\u0131l\u0131r.(pH, iletkenlik, \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f oksijen vb.) Sekt\u00f6r Tablosunda yer almayan iletkenlik, \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f oksijen parametrelerinin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc bilgi ama\u00e7l\u0131 olup, tesisten ayr\u0131ca bu parametrelerin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u00fccret istenmez. Eksiklik yaz\u0131l\u0131r; ancak ceza puan\u0131 i\u015fletilmez.<\/li>\n
• Laboratuvar\u0131n numune alma kapasitesine ba\u011fl\u0131 olarak, saha ve laboratuvarda kullan\u0131lmak \u00fczere en az iki pH metre bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
• Numunenin koruma ve saklama
  \nko\u015fullar\u0131na g\u00f6re Laboratuvara iletilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. TS EN ISO 5667-3 Su Numunelerinin Muhafaza, Ta\u015f\u0131ma ve Depolanmas\u0131 \u0130\u00e7in K\u0131lavuz ile analiz metodu aras\u0131nda, numunenin korunmas\u0131, analiz s\u00fcresi vb. farkl\u0131l\u0131klar\u0131n olmas\u0131 durumunda, metoda uygun \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
• Numune alma tutana\u011f\u0131, ilgili mevzuata uygun olarak doldurulur.<\/li>\n
• \u00a0Numune alma s\u0131ras\u0131nda dikkat edilmesi gereken hususlar:<\/li>\n
• Kompozit numune alma kab\u0131 ve di\u011fer numune kaplar\u0131n\u0131n temizli\u011fi, saha gidilmeden \u00f6nce kontrol edilir.<\/li>\n
• Numune alma cihaz\u0131yla numune al\u0131nm\u0131\u015fsa, \u00f6ncelikle ya\u011f-gres numunesi ayr\u0131l\u0131r.<\/li>\n
• Ya\u011f gres numunesi kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek gerekti\u011finden, ya\u011f gres numune kab\u0131na al\u0131nan at\u0131k su numunesi, \u00e7alkalan\u0131p d\u00f6k\u00fclmez.<\/li>\n
• Al\u0131nan numunede bak\u0131lacak parametreler aras\u0131nda; serbest klor, s\u00fclf\u00fcr, s\u00fclfit, fenol vb. u\u00e7ucu parametreler varsa, ya\u011f gres numunesinden sonra, bu parametrelerin uygun numune alma kaplar\u0131na al\u0131nmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Numuneler kaba konulmadan \u00f6nce, koruyucu kimyasallar ilave edilir, daha sonra numune, numune kab\u0131na al\u0131n\u0131r ve kapak kapat\u0131l\u0131r. Asit ve baz ile yap\u0131lacak koruma i\u015flemlerinde ise numune kaba al\u0131nd\u0131ktan sonra asit\/baz ilavesi ile numune, korumaya al\u0131n\u0131r.<\/li>\n
• Mikrobiyolojik parametrelerin numunelerinde, numune kab\u0131 tamamen doldurulmaz ve kap,%10-%20 bo\u015f kalacak \u015fekilde b\u0131rak\u0131l\u0131r.<\/li>\n
• BO\u0130 analizinde, 24 saat i\u00e7inde analize al\u0131nacaksa, bakterinin oksijen t\u00fcketimini engellemek i\u00e7in, numune kab\u0131 tamamen doldurulur. E\u011fer hemen analiz edilmeyecekse de numunen -18 0C de dondurulmas\u0131 gerekti\u011finden, numune kab\u0131 tamamen doldurulmaz ve bo\u015fluk b\u0131rak\u0131l\u0131r.<\/li>\n
• Di\u011fer parametrelerde uygun asit veya baz ile koruma alt\u0131na al\u0131n\u0131r.<\/li>\n
• pH probu okuma aral\u0131\u011f\u0131 1-14 aras\u0131nda olmal\u0131d\u0131r.(Baz\u0131 laboratuvarlarda 4-10 aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcm yapan prop bulunmaktad\u0131r.)<\/li>\n
• Laboratuvarlar, \u00e7oklu kompozit numune alma cihaz\u0131yla numune almaya da y\u00f6nlendirilir. 3 y\u0131l i\u00e7inde, numunenin, \u00e7oklu kompozit numune alma cihaz\u0131yla, al\u0131nmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.<\/li>\n
• Laboratuvar\u0131n analizlerde i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131 durumunda: Laboratuvar, numunenin i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lan laboratuvara uygun zaman ve saklama ko\u015fullar\u0131nda (miktar\u0131, koruma ko\u015fulu) g\u00f6nderilmesinden sorumludur. Laboratuvar\u0131n i\u015fbirli\u011fi laboratuvar\u0131na numune g\u00f6nderimi i\u015flemlerini anlatan talimat\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
• Sahada bak\u0131lmas\u0131 gereken pH, iletkenlik, \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f oksijen cihazlar\u0131n\u0131n do\u011frulamalar\u0131 sahada yap\u0131l\u0131r. Do\u011frulamalar ilgili forma kaydedilmelidir. Formda tolerans aral\u0131k ve cihaz kodu yer almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
• \u0130\u00e7 izleme numuneleri haricindeki t\u00fcm numuneler, m\u00fch\u00fcrlenmi\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
• \u0130\u00e7 izleme numunelerinin analiz s\u00fcresi en fazla 6 i\u015f g\u00fcn\u00fc olmal\u0131d\u0131r. Sekt\u00f6r tablosunda, BO\u0130 parametresinin olmamas\u0131 durumunda, bu s\u00fcre daha da k\u0131sa tutulur. Bu numunelerin analiz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n, sekt\u00f6r tablosundaki s\u0131n\u0131r de\u011ferleri sa\u011flamamas\u0131 durumunda, analiz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n raporlanarak tesisin ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu ilin \u00c7evre ve \u015eehircilik \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne iletilmi\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/li>\n
• (\u0130\u00e7 \u0130zleme s\u00fcrecinde: i\u00e7 izleme numunesinin analiz sonucunun sekt\u00f6r tablosundaki s\u0131n\u0131r de\u011ferleri kar\u015f\u0131lamamas\u0131 halinde, Laboratuvar, bu sonucu \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne bildirir ve i\u00e7 izlemesini yapt\u0131\u011f\u0131 tesisten ilk numunenin al\u0131m\u0131n\u0131 takip eden 10 i\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7erisinde 2 adet daha numune alarak analizler.<\/strong> Bu \u00fc\u00e7 numunenin analiz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n aritmetik ortalamas\u0131 de\u011ferini de, tesisin ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu ilin \u00c7evre ve \u015eehircilik \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne bildirir. \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bu analiz sonucuna g\u00f6re tesise idari yapt\u0131r\u0131m uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131na karar verece\u011finden, tesisin i\u00e7 izleme s\u00fcrecindeki bu i\u015flemler takip edilmelidir.)<\/li>\n
• Toprak, \u00e7amur vb. numunelerin \u201cd\u00f6rtleme metodu\u201dyla azalt\u0131lmas\u0131 izlenir.<\/li>\n
• Toprak, at\u0131k ya\u011f numune alma cihazlar\u0131 kontrol edilir.
  \n(Ya\u011f numunelerinde: pipet, \u015f\u0131r\u0131nga, kompozit numune alma cihaz\u0131. Toprak numunelerinde: kova, k\u00fcrek, burgu vb)<\/li>\n<\/ul>\n

  Bu durumlar\u0131n uygun olmamas\u0131 halinde UYGUNSUZLUK a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/strong>
  \nBelge Ba\u015fvurusunda veya Kapsam Geni\u015fletmelerde bu uygunsuzluklar i\u00e7in D\u00fczeltici Faaliyet istenir. Planl\u0131 veya ani denetimlerde ise Y\u00f6netmelik Ek 6 da yer alan ceza puan\u0131 verilir.<\/strong><\/p>\n

  
  \n\u00c7evre Denetim K\u0131lavuzu<\/div>\n

  1.2 Emisyon ve \u0130misyon Kapsam\u0131nda Yerinde \u0130ncelemedeki Uygulamalar<\/h6>\n

  \n
  • Personelin yetki listesi istenir ve analizlerde g\u00f6revli personelin listede yetkilendirilmi\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorgulan\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fcm personelinin gerekli e\u011fitimleri al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131 ve ilgili sertifikalar\u0131na bak\u0131l\u0131r.<\/li>\n
  • Laboratuvarlar aras\u0131 i\u015fbirli\u011fi varsa i\u015fbirli\u011fi s\u00f6zle\u015fmesi incelenir.
    \n(Laboratuvar\u0131m\u0131z\u0131n web sitesinin14.04.2014 tarihi \u201cDuyurusu\u201d: Laboratuvar, en fazla be\u015f Laboratuvarla laboratuvarlar aras\u0131 i\u015fbirli\u011fi yapabilir; Laboratuvar\u0131n bir kapsamda i\u015fbirli\u011fi yapaca\u011f\u0131 toplam metot say\u0131s\u0131, o kapsamdaki kendi yetkilendirildi\u011fi toplam metot say\u0131s\u0131ndan fazla olmamal\u0131d\u0131r.)<\/li>\n
  • Personel i\u015f g\u00fcvenli\u011fi malzemeleri kontrol edilir.<\/li>\n
  • \u00d6l\u00e7\u00fcm \u00f6ncesi sahan\u0131n uygunlu\u011fu konusunda yap\u0131lan fizibilite \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kay\u0131tlar\u0131 (baca boyu, delik say\u0131s\u0131 vb.) incelenir.<\/li>\n<\/ul>\n

    Cihaz ve Ekipmanlar i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kontroller yap\u0131l\u0131r;<\/p>\n

    \n
    1. Cihaz ve Ekipman Listesi,<\/li>\n
    2. \u00c7al\u0131\u015f\u0131r durumda ve yeterli say\u0131da olmas\u0131,<\/li>\n
    3. Laboratuvar\u0131n kapsam\u0131ndaki metotlara uygunlu\u011fu ve metotlarda belirtilen ekipmanlar\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 (impengerlar, \u0131s\u0131tmal\u0131 prob v.b.),<\/li>\n
    4. Kalibrasyon plan\u0131na uygun olarak cihazlar\u0131n kalibrasyonlar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131l\u0131p yapt\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, kalibrasyon sertifikalar\u0131,<\/li>\n
    5. Is\u0131tmal\u0131 prob ve filtre tutuculardaki \u0131s\u0131tma siteminin \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131,<\/li>\n<\/ol>\n
       \n
       • Cihaz kullan\u0131m talimat\u0131, analiz talimat\u0131 istenir. Talimatlar, \u00f6l\u00e7\u00fcm ve analizi i\u00e7erecek \u015feklide haz\u0131rlanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r Talimat\u0131n metodun \u00e7evirisi \u015feklinde de\u011fil, uygulamay\u0131 yans\u0131tacak \u015fekilde olmas\u0131 gerekir. Talimatlarda geri kazan\u0131mlar, \u015fahit numune al\u0131m\u0131, hesaplamalar v.b. k\u0131s\u0131mlar\u0131 yer almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
       • Tart\u0131m odas\u0131 kontrol edilir.<\/li>\n
       • Tart\u0131m odas\u0131, metotlarda belirtilen nem ve s\u0131cakl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
       • Tart\u0131m odas\u0131n\u0131n s\u0131cakl\u0131k ve nem de\u011ferleri datalogger ile d\u00fczenli aral\u0131klarla \u00f6l\u00e7\u00fclmeli ve kaydedilmelidir.<\/li>\n
       • Filtre tart\u0131mlar\u0131 kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
       • Tart\u0131m formlar\u0131 kay\u0131tlar\u0131nda ilk ve son tart\u0131mlar\u0131n s\u0131cakl\u0131k ve nem de\u011feri metotta belirtilen aral\u0131klarda olmal\u0131d\u0131r. Bu de\u011ferlerin kontrol\u00fc tart\u0131m formlar\u0131 ve datalogger kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 ile yap\u0131l\u0131r.<\/li>\n
       • Terazi, et\u00fcv ve k\u00fcl f\u0131r\u0131n\u0131n do\u011frulamalar\u0131 yap\u0131lmal\u0131 ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. (Filtre \u015eartland\u0131rma:105oC ve 160oC. Dioksin ve furan \u00f6rnekleme malzemesi \u015fartland\u0131rma: 450 oC \u2018de)<\/li>\n
       • Planl\u0131 denetim ya da yerinde incelemelerde saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmayacak ise laboratuvar ortam\u0131nda \u00f6rnekleme sisteminin kurulmas\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 istenir, ka\u00e7ak testi yapt\u0131r\u0131l\u0131r, \u00f6l\u00e7\u00fcm personelinin cihaz ve metotlara h\u00e2kimiyeti, bilgisi s\u0131nan\u0131r.<\/li>\n
       • Planl\u0131 denetim ya da yerinde incelemelerde saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmayacak ise laboratuvar ortam\u0131nda gaz analiz\u00f6r\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131 istenir, referans gazlarla do\u011frulmas\u0131 yapt\u0131r\u0131l\u0131r, \u00f6l\u00e7\u00fcm personelinin cihaz ve metotlara h\u00e2kimiyeti, bilgisi s\u0131nan\u0131r.<\/li>\n
       • Saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lacaksa, denet\u00e7inin belirledi\u011fi \u00f6rnekleme ve \u00f6l\u00e7\u00fcmler sahada yapt\u0131r\u0131l\u0131r.<\/li>\n
       • \u00d6l\u00e7\u00fcm personelinin \u00f6l\u00e7\u00fcm kay\u0131tlar\u0131n\u0131, d\u00fczg\u00fcn tutup tutmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir.<\/li>\n
       • \u00d6rnekleme ve geri kazan\u0131mlarda kullan\u0131lan kimyasallar, kat\u0131 ya da s\u0131v\u0131 absorbanlar, filtreler v.b. malzemelerin; \u00e7\u00f6zeltilerin metotlar\u0131n belirtti\u011fi \u015fekilde haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrol\u00fc yap\u0131l\u0131r.<\/li>\n
       • Nem \u00f6l\u00e7\u00fcmleri, nem probu ile yap\u0131yorsa, metot ge\u00e7erli k\u0131lma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, referans standart metotlara g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Nem hesaplamalar\u0131 kontrol edilir.<\/li>\n
       • Laboratuvarda saf su cihaz\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. Analizlerde kullan\u0131lan saf su, metotlara uygun olmal\u0131d\u0131r.(Tip-2 saf suda iletkenlik < 100 \u03bcS).<\/li>\n
       • \u00d6rnekleme sonras\u0131 numuneler metotlara uygun ko\u015fullarda saklanmal\u0131 ve Laboratuvara iletilmelidir. Bunu i\u00e7in saha ekibinin arac\u0131nda, gerekli buzdolab\u0131 v.b. so\u011futma sistemleri bulunmal\u0131d\u0131r. (\u00d6rn: PAH \u00f6rneklemesi i\u00e7in Metoduna g\u00f6re -7 oC \u2018 ye kadara inen uygun so\u011futucu bulundurulmal\u0131d\u0131r. Ta\u015f\u0131ma ve saklama s\u00fcrecinde bu s\u0131cakl\u0131k kontrol\u00fc yap\u0131lmal\u0131, kaydedilmelidir.)<\/li>\n
       • Baca gaz\u0131 analiz cihazlar\u0131n\u0131n do\u011frulamas\u0131nda referans gazlar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
       • Saha formlar\u0131 kontrol edilir.<\/li>\n
       • \u00d6rneklem sonras\u0131 yap\u0131lan numunenin ilgili GC, AAS, ICP, IC, Spektrofotometre v.b cihazlarda yap\u0131lan analizleri, ilgili cihaz\u0131n a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen Analiz Uygulama Formundaki uygulamalar\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirilir.<\/li>\n
       • Laboratuvarlar\u0131n kapsam\u0131nda bulunan t\u00fcm i\u015fletme i\u00e7i metotlar\u0131n, ge\u00e7erli metotlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ve do\u011frulama testlerinin yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir.<\/li>\n
       • Denet\u00e7i, herhangi bir deri\u015fimde \u00e7al\u0131\u015fma isteyebilir. \u00d6n i\u015flemi de i\u00e7erecek \u015feklide yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n geri kazan\u0131m\u0131 kontrol edilir.<\/li>\n
       • Yeterlilik Testleri (YT) ve Laboratuvarlar Aras\u0131 Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma (LAK) testleri kontrol edilir.<\/li>\n
       • Denet\u00e7inin belirledi\u011fi emisyon raporlar\u0131, 11-Numune Kabul Ve Raporlama Uygulamalar\u0131 formunda belirtilen uygulamalara g\u00f6re de\u011ferlendirilir.<\/li>\n<\/ul>\n

         2. EM\u0130SYON & \u0130M\u0130SYON KAPSAMINDA AN\u0130 DENET\u0130MDEK\u0130 UYGULAMALAR<\/h4>\n

         \n
         • \u00a0Laboratuvar, Emisyon \u00d6l\u00e7\u00fcm Paneline girdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcm tarihinde ve saatinde, belirtti\u011fi personel ile \u00f6l\u00e7\u00fcm yerinde bulunmal\u0131d\u0131r. Panelde belirtilen personelin d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka personel de varsa, bu personelin e\u011fitimi, yetkinli\u011fi, bilgisi sorgulan\u0131r.<\/li>\n
         • \u00a0\u00d6l\u00e7\u00fcm ve \u00f6rnekleme yap\u0131lacak parametrelerin metotlar\u0131, ilgili formlar\u0131 ve talimatlar\u0131 personelin yan\u0131nda bulunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
         • Laboratuvar\u0131n Emisyon \u00d6l\u00e7\u00fcm Paneline girdi\u011fi seri numaral\u0131 cihazlar ile \u00f6l\u00e7\u00fcm yapar.<\/li>\n
         • \u00d6l\u00e7\u00fcm ve \u00f6rnekleme yap\u0131lacak parametrenin metoduna uygun malzemeler (impenger setleri, \u0131s\u0131tmal\u0131 prob, v.b.), kat\u0131 veya s\u0131v\u0131 absorbanlar; geri kazan\u0131m i\u00e7in gerekli y\u0131kama \u00e7\u00f6zeltileri bulundurulur.<\/li>\n
         • \u00d6rneklemelerden \u00f6nce h\u0131z taramas\u0131n\u0131n yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, en d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131z-en y\u00fcksek h\u0131z oran\u0131n\u0131n 1\/3 oran\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck olacak \u015fart\u0131n\u0131n ve fark bas\u0131nc\u0131n\u0131n her travez noktas\u0131nda 5 pa\u2019dan b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 \u015fart\u0131n\u0131n sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir.<\/li>\n
         • Yanma gaz\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc \u00f6ncesi, referans gaz t\u00fcpleri ile do\u011frulamalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
         • \u00a0\u00d6rnekleme \u00f6ncesi ka\u00e7ak testi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n
         • Emisyon \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yap\u0131lacak i\u015fletmede baca \u00f6l\u00e7\u00fcme haz\u0131r de\u011filse (\u00f6l\u00e7\u00fcm d\u00fczlemi ve \u00f6l\u00e7\u00fcm noktalar\u0131 v.b.) \u00f6l\u00e7\u00fcmler iptal edilerek, tutanakla kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n

           Bu durumlar\u0131n uygun olmamas\u0131 halinde UYGUNSUZLUK a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/strong>
           \nBelge Ba\u015fvurusunda veya Kapsam Geni\u015fletmelerde bu uygunsuzluklar i\u00e7in D\u00fczeltici Faaliyet istenir.<\/strong>
           \nPlanl\u0131 Veya Ani Denetimlerde ise Y\u00f6netmelik Ek 6 da yer alan ceza puanlar\u0131 verilir.<\/strong><\/p>\n

           3.GRAV\u0130METR\u0130K ve T\u0130TR\u0130METR\u0130K ANAL\u0130ZLER<\/h4>\n

           Personelin analizlerdeki yetki listesi istenir ve analizlerde g\u00f6revli personelin listede yetkilendirilmi\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorgulan\u0131r.
           \nBu cihazda \u00e7al\u0131\u015fan personelin e\u011fitimine bak\u0131l\u0131r. E\u011fitim di\u011fer laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan verilmi\u015f ise, e\u011fitim prosed\u00fcr\u00fcndeki uygulama kontrol edilir. E\u011fitim s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan analizlere ait ham veri kay\u0131tlar\u0131 incelenir.
           \nE\u011fer e\u011fitim, cihaz\u0131n distrib\u00fct\u00f6r firmas\u0131 taraf\u0131ndan verilmi\u015f ise, firma taraf\u0131ndan verilmi\u015f olan e\u011fitim belgesi incelenir. Laboratuvardan ayr\u0131ca bu konuda i\u00e7 e\u011fitim talep edilmez; ancak personelin, t\u00fcm metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma ( verfikasyon\/ validasyon) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.
           \n\uf0d8 Laboratuvar\u0131n uygun s\u0131cakl\u0131k de\u011feri 22\u00b15 0C dir. Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 takip edilebilir.
           \n\uf0d8 Distilasyon, asitle \u00f6z\u00fctleme v.b \u00f6n i\u015flem analizleri \u00e7eker ocak i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r. \u00c7eker ocak, havaland\u0131rma, klima uygun \u00e7eki\u015fte olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Cihaz kullan\u0131m talimat\u0131, analiz talimat\u0131 incelenir. Analiz talimatlar\u0131, yap\u0131lan analizi yap\u0131lan, parametre ve kapsama uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir. Talimat\u0131n metodun \u00e7evirisi \u015feklinde de\u011fil, uygulamay\u0131 yans\u0131tacak \u015fekilde olmas\u0131 gerekir.
           \n\uf0d8 Metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma raporlar\u0131 incelenir. T\u00fcm kapsam ve parametrede, metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir. T\u00fcm metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, kalite kontrol grafikleri ve \u00f6l\u00e7\u00fcm belirsizli\u011fi kay\u0131tlar\u0131, analiz ham verileri kontrol edilir. Bu uygulaman\u0131n ne \u015feklide y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi, ilgili dok\u00fcmanda (Prosed\u00fcr\/ Talimat) tan\u0131ml\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130lgili dok\u00fcman kontrol edilir.
           \n\uf0d8 Belirtilen plana uygun olarak cihazlar\u0131n kalibrasyon testinin yapt\u0131r\u0131l\u0131p yapt\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir. Kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 uygunsa, cihaz kalibrasyonun 2 y\u0131lda bir yapt\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun olabilir.
           \n\uf0d8 Cam malzemelerin, otomatik buretlerin, otomatik pipetlerin, dispenserlerin \u00f6l\u00e7\u00fcm belirsizliklerine etkisi k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fundan, bu malzemelerin laboratuvar i\u00e7i do\u011frulamalar\u0131 istenmez.
           \n\uf0d8 Laboratuvarda olu\u015fan t\u00fcm at\u0131klar, risk gruplar\u0131 ve saklama ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re (s\u0131zd\u0131rmaz zemin uygun saklama bidonu vb.) uygun ge\u00e7ici depolama alan\u0131nda saklan\u0131r ve Mevzuata uygun olarak lisansl\u0131 firmalara verilir.
           \n\uf0d8 Kimyasal Oksijen \u0130htiyac\u0131 (KO\u0130) analizinde kullan\u0131lan c\u0131va bile\u015fikleri, al\u0131c\u0131 ortama de\u015farj edilmeyip uygun kapta toplan\u0131r, Mevzuata uygun olarak lisansl\u0131 firmalara verilir.
           \nMETOT DO\u011eRULAMA (verifikasyon) RAPORLARI (Standart bir metodu do\u011frulama) Yap\u0131lmas\u0131 Gereken \u00c7al\u0131\u015fmalar:
           \nLOD,LOQ(Limit Of Dedection\/ Limit Of Quantifcation- Tayin Limiti\/ \u00d6l\u00e7\u00fcm Limiti) Tekrarlanabilirlik
           \nTekrar\u00fcretilebilirlik Geri kazan\u0131m
           \nSe\u00e7icilik (kapsamda, numune ile \u00e7al\u0131\u015fma) \u00c7al\u0131\u015fma aral\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

           3.1METOT GE\u00c7ERL\u0130 KILMA (validasyon) RAPORLARI (\u0130\u015fletme i\u00e7i metotlar\u0131 ge\u00e7erli k\u0131lma) Yap\u0131lmas\u0131 Gereken \u00c7al\u0131\u015fmalar:<\/h6>\n

           LOD, LOQ
           \n\u00c7al\u0131\u015fma aral\u0131\u011f\u0131 Tekrarlanabilirlik Tekrar\u00fcretilebilirlik Geri kazan\u0131m
           \nSe\u00e7icilik (Kapsamda numune ile \u00e7al\u0131\u015fma)
           \nSa\u011flaml\u0131k (Yeterlilik Testlerine Kat\u0131l\u0131m ve ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7 alma)<\/p>\n

           3.2 METOT DO\u011eRULAMA\/ METOT GE\u00c7ERL\u0130 KILMA RAPORLARININ \u0130\u00c7ER\u0130\u011e\u0130<\/h6>\n

           \uf0d8Kalite sisteminin tan\u0131ml\u0131 bir dokuman\u0131 olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Analiz tarihlerini, metot bilgisini (son bas\u0131m olmal\u0131d\u0131r) ve \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan personel adlar\u0131n\u0131 i\u00e7ermelidir.
           \n\uf0d8 Teorik bilgileri ve yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ne oldu\u011fu ile ilgili k\u0131sa a\u00e7\u0131klamalar\u0131 i\u00e7ermelidir.
           \n\uf0d8 Analizler hakk\u0131nda ilgili talimatlara at\u0131fta bulunmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Analiz talimatlar\u0131 \u00f6n i\u015flemleri de i\u00e7erecek \u015feklide yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Personelin analiz verilerindeki uyumu ile ilgili de\u011ferlendirmeler, istatistiksel hesaplamaya dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. (F testi (iki personelin standart sapmalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131), t testi (analiz personelinin sonucunun referans madde\/ortalama de\u011fer ile de\u011ferlendirilmesi), anova ( ikiden fazla personelin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi vb.)
           \n\uf0d8 LOD, LOQ: \u0130\u015fletme i\u00e7i metotlarda, blank veya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fck derimle hesaplanan LOQ de\u011feri, raporlama de\u011feri olarak verilecekse, teyit edilmelidir. Laboratuvar, \u00f6l\u00e7\u00fcm limiti \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, standart metodun LOQ de\u011ferinde yada Y\u00f6netmeliklerdeki alt limite uygun bir de\u011ferde yapmal\u0131d\u0131r. En d\u00fc\u015f\u00fck raporlama de\u011feri, teyit edilen LOQ de\u011feridir. Analizde yetkili t\u00fcm personel, bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 \u00c7al\u0131\u015fma aral\u0131\u011f\u0131 belirtilmelidir. (Laboratuvar taraf\u0131ndan belirlenen raporlanabilecek en d\u00fc\u015f\u00fck de\u011fer ile \u00e7al\u0131\u015fabilecek en y\u00fcksek de\u011feri ifade eder.)
           \nTekrarlanabilirlik\/ Tekrar \u00fcretilebilirlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yetkili olan her personel, en az 7 tekrarl\u0131 orta ve y\u00fcksek noktalarda \u00e7al\u0131\u015fma yapmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Se\u00e7icilik\/ Geri kazan\u0131m: Kapsam \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Su \/At\u0131ksu, deniz suyu kapsam\u0131ndaki analizlerde, geri kazan\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ger\u00e7ek numunede spike (zenginle\u015ftirme) ile yap\u0131l\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma teorik de\u011fer, tespit edilen de\u011fer ve % geri kazan\u0131m olarak g\u00f6sterilir.
           \n\uf0d8 Metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lan Referans Madde ile Kalite Kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lan Referans Madde ayn\u0131 olabilir.
           \n\uf0d8 Kendi i\u00e7 izlemesini yapan laboratuvar, i\u00e7 izlemesini yapt\u0131\u011f\u0131 tesisindeki parametrenin ilgili Mevzuattaki tablo s\u0131n\u0131r de\u011ferine g\u00f6re, tek bir deri\u015fimde, tekrarlanabilirlik\/ tekrar \u00fcretilebilirlik, kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yapabilir.<\/p>\n

           3.3 ANAL\u0130Z \u00d6NCES\u0130 VE ANAL\u0130Z ANINDA<\/h6>\n

           \uf0d8 Deniz suyu kapsam\u0131nda KO\u0130 analizinde, klor\u00fcr giderimi \u00f6n i\u015flemi uygulanmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Toprakta ya\u011f gres analizinde toprak \u00fczerine spike (zenginle\u015ftirme) yap\u0131larak metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131l\u0131r.
           \n\uf0d8 BO\u0130 analizinde;
           \n\uf0fc Analiz s\u00fcresi en az 5 g\u00fcn olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0fc \u0130nk\u00fcbasyon s\u00fcresince karanl\u0131k ortam sa\u011flan\u0131r.
           \n\uf0fc 20 \u00b1 1 \u00b0C s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen analiz s\u00fcresince, ink\u00fcbat\u00f6r\u00fcn s\u0131cakl\u0131k de\u011feri, data loger ile kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r.
           \n\uf0fc \u0130nk\u00fcbat\u00f6r\u00fcn s\u0131cakl\u0131k do\u011frulamas\u0131, en az ayda bir kez, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r.
           \n\uf0fc BO\u0130 \u015fi\u015felerinin metoda uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir.
           \n\uf0fc At\u0131k suyun tahmini BO\u0130 de\u011ferine g\u00f6re seyreltme oran\u0131 se\u00e7ilir. Her \u00f6rnek i\u00e7in beklenen BO\u0130 de\u011ferinin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki seyreltme, tablonun bir \u00fcst ve alt\u0131nda olmak \u00fczere en az 2 seyreltme yap\u0131l\u0131r.
           \n\uf0fc Analiz edilecek suyun \u00f6zelli\u011fi dikkate al\u0131narak a\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir.
           \n\uf0fc (Ar\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f end\u00fcstriyel at\u0131ksular, dezenfeksiyon yap\u0131lm\u0131\u015f sular vb. da a\u015f\u0131 uygulamas\u0131 yap\u0131l\u0131r.)
           \n\uf0fc Respirometrik Metot ile analiz yap\u0131l\u0131yorsa her bir oksitobun do\u011frulamas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir.(En fazla 3 ayda bir yap\u0131l\u0131r.)
           \n\uf0fc Glutamik asit, glukoz ile yap\u0131lan kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda da \u201ca\u015f\u0131\u201d kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0fc Hesaplamalar kontrol edilir.<\/p>\n

           <\/div>\n

           \u00c7evre Denetim K\u0131lavuzu<\/div>\n

           3.6 KAL\u0130TE KONTROL \u00c7ALI\u015eMALARI<\/h6>\n

           \uf0d8 Kalite kontrol grafikleri, o parametrede \u00e7al\u0131\u015fan personelin en az 14 verisiyle \u00e7izilir.
           \n\uf0d8 Kalite kontrol de\u011feri, ilgili Y\u00f6netmelik s\u0131n\u0131r de\u011ferleri baz al\u0131narak belirlenir.
           \n\uf0d8 \u0130\u00e7 Kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 en az onbe\u015f g\u00fcnde bir yap\u0131l\u0131r ve Kalite Kontrol Grafi\u011fine i\u015flenir. \u00c7ok seyrek gelen parametrenin analizleri i\u00e7in kalite kontrol s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 Laboratuvarca tan\u0131mlan\u0131r ve uygulan\u0131r. Bu s\u00fcre 3 ay\u0131 a\u015fmamal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Kalite kontrol grafikleri y\u0131ll\u0131k olarak olu\u015fturulur. Yeni y\u0131l\u0131n grafi\u011fi bir \u00f6nceki y\u0131la ait verilerden olu\u015fturulaca\u011f\u0131 gibi yeniden yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmayla da haz\u0131rlanabilir.
           \n\uf0d8 Laboratuvar sorumlusu veya kalite y\u00f6neticisi de\u011fil, analiz personeli, yapt\u0131\u011f\u0131 kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n verisini, kalite kontrol grafi\u011fine i\u015flemelidir ve grafi\u011finin yorumlanmas\u0131 hakk\u0131nda bilgili olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Laboratuvar\u0131n kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 kimyasallar\u0131n\u0131n kullan\u0131m miktarlar\u0131na bak\u0131l\u0131r, yap\u0131lan analize g\u00f6re kullan\u0131lan kimyasal t\u00fcketimi birbiri ile \u00f6rt\u00fc\u015fmelidir. Burada laboratuvara al\u0131nan kimyasallar\u0131n fatura kontrol\u00fc yap\u0131larak kullan\u0131m miktarlar\u0131na ula\u015f\u0131l\u0131r.
           \n\uf0d8 Kullan\u0131m tarihi ge\u00e7mi\u015f kimyasallar\u0131n, SRM\/RM lerin kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, yeni tarihli kimyasallarla yap\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ve kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, sonu\u00e7lar\u0131n uygunlu\u011fu kontrol edilir, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Kullan\u0131m tarihi ge\u00e7mi\u015f bu malzemelerin, ayl\u0131k yap\u0131lan kontrollerinin uygun olmas\u0131 halinde, kullan\u0131m\u0131na devam edilir.<\/p>\n

           3.7 \u00d6L\u00c7\u00dcM BEL\u0130RS\u0130ZL\u0130\u011e\u0130 \u00c7ALI\u015eMALARI<\/h6>\n

           \u00d6l\u00e7\u00fcm Belirsizli\u011fi Raporu Kalite Sisteminde tan\u0131ml\u0131 bir dok\u00fcman olmal\u0131d\u0131r ve a\u015fa\u011f\u0131da yer alan bilgileri i\u00e7erir.
           \n\uf0d8 Analiz tarihleri, metot bilgisi ve \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan personel bilgisi,
           \n\uf0d8 Sonuca etkisi olan belirsizlik kaynaklar\u0131n\u0131
           \n\uf0fc Cam malzeme (pipet, balon joje, mez\u00fcr, otomatik pipet, vb) belirsizli\u011fi,
           \n\uf0fc Tart\u0131mdan gelen belirsizlik,
           \n\uf0fc Tekrarlanabilirlik, Tekrar \u00fcretilebilirlik belirsizli\u011fi,
           \n\uf0fc Kullan\u0131lan RM\/SRM\u2019in Geri Kazan\u0131m Belirsizli\u011fi
           \nBu kaynaklardan gelen belirsizlikler kontrol edilir. Belirsizliklerden toplam belirsizli\u011fe en \u00e7ok etki eden belirsizlik nedir kontrol edilir. En \u00f6nemli belirsizlik kayna\u011f\u0131 Tekrarlanabilirlik, Tekrar \u00fcretilebilirlik verilerinden gelir.
           \nPlanl\u0131 Veya Ani Denetimlerde ise Y\u00f6netmelik Ek 6 da yer alan ceza puanlar\u0131 verilir.
           \nSayfa 11 \/41
           \nToplam Belirsizli\u011fe etkisi k\u00fc\u00e7\u00fck\/az olan belirsizlikler (\u00f6rn: cam malzeme belirsizli\u011fi, teraziden, etalondan gelen belirsizlik) sonucu etkilemeyece\u011finden, ihmal edilebilir; ancak Laboratuvar\u0131n ihmal etti\u011fi bu belirsizlikleri bir dok\u00fcman\u0131nda g\u00f6stermeli, kay\u0131t alt\u0131na almal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8Hesaplanan belirsizlik geni\u015fletilmi\u015f ve relatif belirsizlik olarak g\u00f6sterilmeli ve Belirsizlik de\u011ferinin Analiz Raporlar\u0131nda nas\u0131l ifade edilece\u011fi de tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r.
           \nLaboratuvar\u0131n, analiz sonucunu relatif belirsizlik olarak vermesi daha uygundur.<\/p>\n

           \u00d6rnek:
           \nSONU\u00c7 = X \u00b1 GB ya da
           \n= X \u00b1 X* RB
           \n\u00d6rn: 0,5 \u00b1 0,012 yada 0,5 \u00b1 0,5*2,43\/100 gibi<\/p>\n

           Bu durumlar\u0131n uygun olmamas\u0131 halinde UYGUNSUZLUK a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/strong>
           \nBelge Ba\u015fvurusunda veya Kapsam Geni\u015fletmelerde bu uygunsuzluklar i\u00e7in D\u00fczeltici Faaliyet istenir.<\/strong><\/p>\n

           Planl\u0131 Veya Ani Denetimlerde ise Y\u00f6netmelik Ek 6 da yer alan ceza puanlar\u0131 verilir.<\/strong><\/p>\n

           4. UV SPEKTROFOTOMETR\u0130K ANAL\u0130ZLER<\/h4>\n

           \uf0d8 Personelin analizlerdeki yetki listesi istenir ve analizlerde g\u00f6revli personelin listede yetkilendirilmi\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorgulan\u0131r.
           \nBu cihazda \u00e7al\u0131\u015fan personelin e\u011fitimine bak\u0131l\u0131r. E\u011fitim di\u011fer laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan verilmi\u015f ise, e\u011fitim prosed\u00fcr\u00fcndeki uygulama kontrol edilir. E\u011fitim s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan analizlere ait ham veri kay\u0131tlar\u0131 incelenir.
           \nE\u011fer e\u011fitim, cihaz\u0131n distrib\u00fct\u00f6r firmas\u0131 taraf\u0131ndan verilmi\u015f ise, firma taraf\u0131ndan verilmi\u015f olan e\u011fitim belgesi incelenir. Laboratuvardan ayr\u0131ca bu konuda i\u00e7 e\u011fitim talep edilmez; ancak personelin, t\u00fcm metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma ( verfikasyon\/ validasyon) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.
           \n\uf0d8 UV Cihaz\u0131, ortam \u015fartlar\u0131n\u0131n uygunlu\u011fu kontrol edilir. Uygun s\u0131cakl\u0131k de\u011feri 23\u00b130C dir. Cihaz klimalardan do\u011frudan etkilenmeyecek ortamda olmal\u0131d\u0131r. Kalibrasyon e\u011frisiyle, kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve analizlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayn\u0131 olmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 dataloger ile olabildi\u011fi gibi termometreyle de takip edilebilir.
           \n\u00d6zellikle Flor\u00fcr analizinde standartlarla numunenin ayn\u0131 s\u0131cakl\u0131kta olmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. (belirlenen ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 tolerans de\u011feri en fazla 2\u00b0C dir)
           \n\uf0d8 \u00d6n \u0130\u015flemler cihazdan farkl\u0131 ortamda yap\u0131l\u0131r. \u00d6n i\u015flemlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortamda havaland\u0131rma, klima, \u00e7eker ocak bulunmal\u0131d\u0131r. \u00d6n i\u015flem ortam s\u0131cakl\u0131k de\u011feri 23\u00b130C dir.
           \n\uf0d8 Cihaz kullan\u0131m talimat\u0131, analiz talimat\u0131 incelenir. Analiz talimatlar\u0131, UV cihaz\u0131nda yap\u0131lan analizlerde, parametre ve kapsama uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir. Talimat\u0131n metodun \u00e7evirisi \u015feklinde de\u011fil, uygulamay\u0131 yans\u0131tacak \u015fekilde olmas\u0131 gerekir.
           \n\uf0d8 Metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma raporlar\u0131 incelenir.T\u00fcm kapsam ve parametrede, metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 tek tek kontrol edilir.T\u00fcm metot do\u011frulama\/ ge\u00e7erli k\u0131lma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, kalite kontrol grafikleri ve \u00f6l\u00e7\u00fcm belirsizli\u011fi hesaplar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu elektronik ortam kay\u0131tlar\u0131, analiz ham verileri\/ cihaz \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc yap\u0131l\u0131r. Bu uygulaman\u0131n ne \u015feklide y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi, ilgili dok\u00fcmanda (Prosed\u00fcr\/ Talimat) tan\u0131ml\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130lgili dok\u00fcman kontrol edilir.
           \n\uf0d8 UV Cihaz\u0131, belirtilen plana uygun olarak performans testinin yapt\u0131r\u0131l\u0131p yapt\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilir. Kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 uygunsa, cihaz performans\u0131n\u0131n 2 y\u0131lda bir yap\u0131lmas\u0131 uygun olabilir.<\/p>\n

           4.1 METOT DO\u011eRULAMA (verifikasyon) RAPORLARI (Standart bir metodu do\u011frulama) Yap\u0131lmas\u0131 Gereken \u00c7al\u0131\u015fmalar:<\/h6>\n

           LOD, LOQ(Limit Of Dedection\/ Limit Of Quantifcation- Tayin Limiti\/ \u00d6l\u00e7\u00fcm Limiti) Tekrarlanabilirlik
           \nTekrar\u00fcretilebilirlik Geri kazan\u0131m
           \nSe\u00e7icilik (kapsamda, numune ile \u00e7al\u0131\u015fma) \u00c7al\u0131\u015fma aral\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

           4.2 METOT GE\u00c7ERL\u0130 KILMA (validasyon) RAPORLARI (\u0130\u015fletme i\u00e7i metotlar\u0131 ge\u00e7erli k\u0131lma) Yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7al\u0131\u015fmalar:<\/h6>\n

           LOD, LOQ
           \n\u00c7al\u0131\u015fma aral\u0131\u011f\u0131
           \nTekrarlanabilirlik Tekrar\u00fcretilebilirlik Geri kazan\u0131m
           \nSe\u00e7icilik (Kapsamda numune ile \u00e7al\u0131\u015fma)
           \nSa\u011flaml\u0131k (Yeterlilik Testlerine Kat\u0131l\u0131m ve ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7 alma)<\/p>\n

           
           \n\u00c7evre Denetim K\u0131lavuzu<\/div>\n

           4.3 METOT DO\u011eRULAMA \/ METOT GE\u00c7ERL\u0130 KILMA RAPORLARININ \u0130\u00c7ER\u0130\u011e\u0130<\/h6>\n

           \uf0d8 Kalite sisteminin tan\u0131ml\u0131 bir dokuman\u0131 olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Analiz tarihlerini, metot bilgisini (son bas\u0131m olmal\u0131d\u0131r) ve \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan personel adlar\u0131n\u0131 i\u00e7ermelidir.
           \n\uf0d8 Teorik bilgileri ve yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ne oldu\u011fu ile ilgili k\u0131sa a\u00e7\u0131klamalar\u0131 i\u00e7ermelidir.
           \n\uf0d8 Analizler hakk\u0131nda ilgili talimatlara at\u0131fta bulunmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Personelin analiz verilerindeki uyumu ile ilgili de\u011ferlendirmeler, istatistiksel hesaplamaya dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. ( F testi (iki personelin standart sapmalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131), t testi (analiz personelinin sonucunun Referans madde\/Ortalama de\u011fer ile de\u011ferlendirilmesi), anova ( ikiden fazla personelin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi vb.)
           \n\uf0d8 LOD, LOQ: \u0130\u015fletme i\u00e7i metotlarda, blank veya sinyal\/g\u00fcr\u00fclt\u00fc ile hesaplanan LOQ de\u011feri, raporlama de\u011feri olarak verilecekse, teyit edilmelidir. Laboratuvar, \u00f6l\u00e7\u00fcm limiti \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, standart metodun LOQ de\u011ferinde yada Y\u00f6netmeliklerdeki alt limite uygun bir de\u011ferde yapmal\u0131d\u0131r. En d\u00fc\u015f\u00fck raporlama de\u011feri, teyit edilen LOQ de\u011feridir. Yetkili personelden birisinin bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapmas\u0131 yeterlidir.
           \n\uf0d8 \u00c7al\u0131\u015fma aral\u0131\u011f\u0131 belirtilmelidir. (Laboratuvar taraf\u0131ndan belirlenen raporlanabilecek en d\u00fc\u015f\u00fck de\u011fer ile \u00e7al\u0131\u015fabilecek en y\u00fcksek de\u011feri ifade eder.)
           \n\uf0d8 Tekrarlanabilirlik\/ Tekrar \u00fcretilebilirlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yetkili olan her personel, en az 7 tekrarl\u0131 orta ve y\u00fcksek noktalarda \u00e7al\u0131\u015fma yapmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Se\u00e7icilik\/ Geri kazan\u0131m: Kapsam \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Su \/At\u0131ksu, deniz suyu kapsam\u0131ndaki analizlerde, geri kazan\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ger\u00e7ek numunede spike (zenginle\u015ftirme) ile yap\u0131l\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma teorik de\u011fer, tespit edilen de\u011fer ve % geri kazan\u0131m olarak g\u00f6sterilir.
           \n\uf0d8 Deniz suyu kapsam\u0131nda, kalibrasyon e\u011frisi, sentetik deniz suyu\/ deniz suyu ile olu\u015fturulur. Deniz suyu ile seyreltme yapmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.
           \n\uf0d8 Kalibrasyon e\u011frisi en az 5 noktada ve e\u011fim (r\/ koralasyon katsay\u0131s\u0131) en az 0,98 olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Kalibrasyon e\u011frisinde kullan\u0131lan madde ile kalibrasyon e\u011frisi kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lan madde farkl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Yani Laboratuvar SRM veya RM ile metot do\u011frulama yapabilir, ama kalibrasyon e\u011frisi kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda SRM farkl\u0131 marka veya ayn\u0131 markan\u0131n farkl\u0131 LOT numaras\u0131ndan olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Emisyon kapsam\u0131ndaki iyon parametrelerinin analizinde, kalibrasyon e\u011frisi olu\u015fturulurken, standart \u00e7\u00f6zeltiler \u00f6rneklemenin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zeltiyle haz\u0131rlan\u0131r..
           \n\uf0d8 Kalibrasyonun \u00f6zellikle y\u00f6netmeliklerin ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan aral\u0131klarda \u00e7izdirilmi\u015f olmas\u0131 beklenir.<\/p>\n

           \uf0d8 Kendi i\u00e7 izlemesini yapan laboratuvar, i\u00e7 izlemesini yapt\u0131\u011f\u0131 tesisindeki parametrenin ilgili Mevzuattaki tablo s\u0131n\u0131r de\u011ferine g\u00f6re, tek bir deri\u015fimde, tekrarlanabilirlik\/ tekrar \u00fcretilebilirlik, kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yapabilir.<\/p>\n

           4.4 ANAL\u0130Z \u00d6NCES\u0130 VE ANAL\u0130Z ANINDA<\/h6>\n

           \uf0d8 Cihaz\u0131n kalibrasyon e\u011frisi, kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n uygun bulunmas\u0131 halinde en az alt\u0131 ayda bir yenilenir.
           \n\uf0d8 \u00c7al\u0131\u015f\u0131lan parametre ve kapsama uygun, \u00f6n i\u015flem yap\u0131l\u0131r.
           \n\uf0d8 Laboratuvarda birden fazla UV cihaz\u0131 varsa her iki cihazda da validasyon\/verifikasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Distilasyon d\u00fczene\u011fi Siyan\u00fcr parametresi i\u00e7in ayr\u0131 olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Kirlilik sebebiyle analiz sonucunun etkilenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan parametrelerde cam malzeme, cellv.b sarf malzemeler ayr\u0131 tutulur.
           \n\uf0d8 Numune cihazda okutulmadan \u00f6nce, blank ile s\u0131f\u0131rlama (zero base) yap\u0131l\u0131r. Blank olu\u015fturulurken saf suya, numuneye konulan reaktifler de eklenir.<\/p>\n

           <\/div>\n

           \u00c7evre Denetim K\u0131lavuzu<\/div>\n

           4.5 KAL\u0130TE KONTROL \u00c7ALI\u015eMALARI<\/h6>\n

           \uf0d8 Kalite kontrol de\u011feri, ilgili Y\u00f6netmelik s\u0131n\u0131r de\u011ferleri baz al\u0131narakbelirlenir.
           \n\uf0d8 Kalite kontrol grafikleri, o parametrede \u00e7al\u0131\u015fan personelin en az 14 verisiyle \u00e7izilir.
           \n\uf0d8 Kalite kontrol grafikleri, \u00f6n i\u015flem gerektiren parametrelerde, \u00f6n i\u015flemi i\u00e7erecek \u015fekilde olu\u015fturulur.( Su\/At\u0131ksu, Toprak, sedimet, at\u0131k, ar\u0131tma \u00e7amuru, emisyon, imisyon vb di\u011fer kapsamlarda)
           \n\uf0d8 Kalite kontrol grafikleri, kapsama uygun SRM ile yap\u0131l\u0131r, elde edilen verilerle, kalite kontrol grafikleri olu\u015fturulur.
           \n\uf0d8 Kalibrasyon e\u011frisi kontrol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 her analiz \u00f6ncesi yap\u0131l\u0131r, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r.
           \n\uf0d8 Toprak, sedimet, emisyon, imisyon kapsamlar\u0131nda kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsamda yap\u0131l\u0131p, en az ayda bir Kalite Kontrol Grafi\u011fine i\u015flenir.
           \n\uf0d8 Kalite kontrol grafikleri y\u0131ll\u0131k olarak olu\u015fturulur. Yeni y\u0131l\u0131n grafi\u011fi bir \u00f6nceki y\u0131la ait verilerden olu\u015fturulaca\u011f\u0131 gibi yeniden yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmayla da haz\u0131rlanabilir.
           \n\uf0d8 Laboratuvar sorumlusu veya kalite y\u00f6neticisi de\u011fil,analiz personeli, yapt\u0131\u011f\u0131 kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n verisini, kalite kontrol grafi\u011fine i\u015flemelidir ve grafi\u011finin yorumlanmas\u0131 hakk\u0131nda bilgili olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Laboratuvar\u0131n ayda bir yapm\u0131\u015f oldu\u011fu kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 referans malzemeler ile kalibrasyonda her analiz \u00f6ncesi kulland\u0131\u011f\u0131 kimyasallar\u0131n kullan\u0131m miktarlar\u0131na bak\u0131l\u0131r, yap\u0131lan analize g\u00f6re kullan\u0131lan kimyasal t\u00fcketimi birbiri ile \u00f6rt\u00fc\u015fmelidir. Burada laboratuvara al\u0131nan kimyasallar\u0131n fatura kontrol\u00fc yap\u0131larak kullan\u0131m miktarlar\u0131na ula\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n

           \uf0d8 Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar Referans Madde (RM) veya Sertifikal\u0131 Referans Madde (SRM) ile yap\u0131l\u0131r. Kalibrasyon e\u011frisinde kullan\u0131lan Madde ile Kalite Kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lan Madde farkl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Yani Laboratuvar SRM veya toz kimyasaldan haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 RM ile metot teyidi yapabilir, ama Kalite kontrolde kulland\u0131\u011f\u0131 SRM farkl\u0131 marka veya ayn\u0131 markan\u0131n farkl\u0131 LOT numaras\u0131ndan olmal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Kullan\u0131m tarihi ge\u00e7mi\u015f kimyasallar\u0131n, SRM\/RM lerin kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, yeni tarihli kimyasallarla yap\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ve kalite kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, sonu\u00e7lar\u0131n uygunlu\u011fu kontrol edilir, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Kullan\u0131m tarihi ge\u00e7mi\u015f bu malzemelerin, ayl\u0131k yap\u0131lan kontrollerinin uygun olmas\u0131 halinde, kullan\u0131m\u0131na devam edilir.<\/p>\n

           4.6 \u00d6L\u00c7\u00dcM BEL\u0130RS\u0130ZL\u0130\u011e\u0130 \u00c7ALI\u015eMALARI<\/h6>\n

           \u00d6l\u00e7\u00fcm Belirsizli\u011fi Raporu Kalite Sisteminde tan\u0131ml\u0131 bir dok\u00fcman olmal\u0131d\u0131r ve a\u015fa\u011f\u0131da yer alan bilgileri i\u00e7erir.
           \n\uf0d8 Analiz tarihleri, metot bilgisi ve \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan personel bilgisi,
           \n\uf0d8 Sonuca etkisi olan belirsizlik kaynaklar\u0131n\u0131.
           \n\uf0fc Cam malzeme (pipet, balon joje, mez\u00fcr, otomatik pipet, vb) belirsizli\u011fi,
           \n\uf0fc Tart\u0131mdan gelen belirsizlik,
           \n\uf0fc Tekrarlanabilirlik, Tekrar\u00fcretilebilirlikbelirsizli\u011fi,
           \n\uf0fc Kalibrasyon e\u011frisinden gelen belirsizlik,
           \n\uf0fc Kullan\u0131lan RM\/SRM\u2019in Geri Kazan\u0131m Belirsizli\u011fi
           \nBu kaynaklardan gelen belirsizlikler kontrol edilir. Belirsizliklerden toplam belirsizli\u011fe en \u00e7ok etki eden belirsizlik nedir kontrol edilir. En \u00f6nemli belirsizlik kayna\u011f\u0131 Tekrarlanabilirlik, Tekrar\u00fcretilebilirlik verilerinden gelir.
           \nKalibrasyon e\u011frisinden gelen belirsizlik de\u011feri, Tekrarlanabilirlik,Tekrar\u00fcretilebilirlik belirsizliklerinden daha d\u00fc\u015f\u00fck olmal\u0131d\u0131r.
           \nToplam Belirsizli\u011fe etkisi k\u00fc\u00e7\u00fck\/az olan belirsizlikler (\u00f6rn: cam malzeme belirsizli\u011fi, teraziden, etalondan gelen belirsizlik) sonucu etkilemeyece\u011finden, ihmal edilebilir; ancak Laboratuvar\u0131n ihmal etti\u011fi bu belirsizlikleri bir dok\u00fcman\u0131nda g\u00f6stermeli, kay\u0131t alt\u0131na almal\u0131d\u0131r.
           \n\uf0d8 Hesaplanan belirsizlik geni\u015fletilmi\u015f ve relatif belirsizlik olarak g\u00f6sterilmeli ve Belirsizlik de\u011ferinin Analiz Raporlar\u0131nda nas\u0131l ifade edilece\u011fi de tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r.
           \nLaboratuvar geni\u015fletilmi\u015f belirsizlik olarak sonu\u00e7 verebilir; ancak bu durumda geni\u015fletilmi\u015f belirsizlik i\u00e7in farkl\u0131 deri\u015fimlerde belirsizlik hesaplanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.
           \nLaboratuvar\u0131n, analiz sonucunu relatif belirsizlik olarak vermesi daha uygundur. \u00d6rnek:
           \nSONU\u00c7 = X \u00b1 GB ya da X \u00b1 X*% RB
           \n\u00d6rn: 0,5 \u00b1 0,012 yada 0,5 \u00b1 0,5*2,43\/100 gibi<\/p>\n

           Bu durumlar\u0131n uygun olmamas\u0131 halinde UYGUNSUZLUK a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/strong>
           \nBelge Ba\u015fvurusunda veya Kapsam Geni\u015fletmelerde bu uygunsuzluklar i\u00e7in D\u00fczeltici Faaliyet istenir.<\/strong>
           \nPlanl\u0131 Veya Ani Denetimlerde ise Y\u00f6netmelik Ek 6 da yer alan ceza puanlar\u0131 verilir.<\/strong><\/p>\n

           TAMAMI \u0130\u00c7\u0130N TIKLAYINIZ<\/strong><\/em><\/a><\/p>\n

           Kaynak : https:\/\/www.csb.gov.tr\/<\/a><\/em><\/p>\n

           <\/div>\n

           \u00c7evre Denetim K\u0131lavuzu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

           \u00c7evre Denetim K\u0131lavuzu 1. Numune Alma Uygulamalar\u0131 1.1 Emisyon, \u0130misyon \u00d6rneklemeleri Hari\u00e7 Personelin numune alma yetkisi kontrol edilir. Laboratuvar\u0131n personel […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3758,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[46,51],"tags":[],"class_list":["post-3754","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cevre-muhendisligi","category-emisyon"],"yoast_head":"\n