İçindekiler
İçindekiler
Giriş
Solunum koruyucu maske veya cihazlar teknik olarak veya yapılan iş gereği kaynağında önlem alınamadığı durumlarda kullanılmalıdır. Uygunsuz veya uygun olmayan solunum koruması ciddi sağlık tehlikeleri oluşturabilir. Maskeler ve solunum koruyucu cihazlar doğru kullanıldıklarında ve bakımları yapıldığında koruma sağlarlar.
Solunum Koruyucu Sistemlerin Korona (COVİD-19) Virüs Gibi Salgın Hastalıklarda Kullanılması
Hijyen maskeleri (cerrahi maskeler gibi tek kullanımlık maskeler) prensip olarak başkalarını korumak için hastalık belirtileri olan kişiler tarafından kullanılmalıdır. Fakat bu salgının pandemi boyutuna gelmesinden ötürü tüm kişilerin maske kullanması bu salgının yayılması ve bulaşmasını önlediği bilim kurullarınca açıklanmıştır.
Hijyen maskesini aşağıdaki kişilerin mutlaka takması gerekmektedir;
- Evde diğer insanlar ile en az 1 metre mesafeyi koruyamayan hastalar.
- Evin dışına çıkmak zorunda olan hastalar.
- Sosyal mesafenin korunamadığı durumlarda.
Hijyen Maskelerinin Doğru Kullanımı
- Ağız ve burnu solunum koruyucu maske ile en az mesafe kalacak şekilde takılması gerekmektedir.
- Maskeyi takmadan önce eller muhakkak dezenfekte edilmelidir. Maskeyi taktıktan sonra da maskeye dokunmaktan kaçının. Dokunduğunuzda veya maskeyi çıkartırken tekrar eller dezenfekte edilmelidir.
- Hijyen maskesi ıslanır ıslanmaz tekrar yenisi ile değiştirilmelidir. Bu durum solunum esnasında maskenin nemlenmesinden kaynaklanmaktadır.
- Hijyen maskeleri ikinci kez asla kullanılmamalıdır.
- Hijyen maskeleri tek başına asla tam koruma sağlamazlar. Bu yüzden diğer tedbirlere de uyulması gerekmektedir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Solunum Koruyucu Maskeler
İş sağlığı ve güvenliğinde temel ilke, mümkün olan her yerde, sağlığa zararlı maddeler veya süreçler daha az tehlikeli olan ile değiştirilmelidir. Bunun mümkün olmadığı durumlarda, çalışanların sağlığını öncelikle teknik ve organizasyonel önlemler ile korunmalıdır. Örneğin solunum koruyucu maskeden önce havalandırma sistemi yapılmalıdır. Solunum koruyucu maskeler teknik anlamada alınan önlemler yeterli olmadığında kullanılmalıdır.
Bu maskeleri doğru kullanılması ile ilgili mutlaka kullanan kişilere kullanım ile ilgili talimatlar verilmelidir. Solunum koruyucu maskeler ve cihazlar, zararlı maddeler veya mikroorganizma içeren toza veya buharlara karşı korurlar.
Ortam havasından bağımsız olan solunum koruyucu cihazlar ise boğulmaya karşı koruma sağlar.
Filtreli Solunun Koruyucu Maskeler
Filtreli solunum koruyucu maskeler oksijen konsantrasyonun hacimce %17’nin üstünde olduğu ortamlarda kullanılmalıdır.
Yarım yüz maskeleri burun, ağız ve çeneyi içine alır. Tam yüz maskeler ise tüm yüzü kaplar ve böylece gözlerde korunmuş olur.
Değiştirilebilir veya ayrılmaz filtreli tam veya yarım solunum koruyucu maskeler mevcuttur.
Fanlı Filtreli Tam Yüz Maskeleri
Bu tip solunum koruyucu maskeler, ortam havasını temizlemek için havayı bir filtreden emer ve temizlenmiş havayı bir bağlantı hortumuyla maskeyi kullanan kişinin solunum bölgesine doğru üfler. Bu diğer kullanılan filtreli maskelere göre personelin konforunu artırmaktadır. Filtrenin tipi koruyucu etkiyi belirlemektedir. Sadece toz ve aerosellere karşı koruma sağlayan filtreler, gaz veya buharlara karşı koruma sağlayan filtreler ve bunların kombinasyonu olan filtreler kullanılmaktadır. Filtrenin sınıfı, performansı hakkında bilgi sağlar. Daha yüksek bir filtre performansı genellikle daha yüksek solunum direncine neden olur.
Ortam Atmosferinden Bağımsız Solunum Cihazları
Bu solunum cihazları çalışanın bulunduğu ortamdan bağımsız olarak çalışır. Solunum havası dışarıdan temizlenmiş basınçlı hava şeklinde verilir. Cihaz kullanıcıları, sınırlı hortum uzunluğu sebebiyle sınırlı bir çalışma alanına bağlıdır. Filtreli solunum cihazların performansı yeterli olmadığı durumlarda bu cihazlar kullanılabilir.
Doğru Solunum Korumasını Seçerken Hangi Kriterler Önemlidir
Solunum koruyucu donanım seçilmeden önce bir risk değerlendirilmesi yapılması gerekmektedir. Bu değerlendirme asgari aşağıdakileri içermelidir;
- Kirleticilerin özellikleri ve tehlikeleri.
- Havadaki kirleticilerin oluşumu (gaz, buhar, parçacıklar, aerosol)
- Solunum havasındaki maddelerin beklenen konsantrasyonu ve ayrıca iş yerine karşılık gelen sınır değerler.
- Çalışma ortamı, işin süresi ve şiddeti
Kullanılan maskenin sağlık korumasını sağlaması için Avrupa standartlarına uygun solunum maskeleri kullanılmalıdır. Bu etiketlerin ilgili standart ve sınıf ile maske üzerinde etiketlenmesi gerekmektedir.
Partikül Filtreleri İçin Seçim Yardımı
Partikül filtreleri P1, P2 ve P3 sınıflarına ayrılır. Sınıf ne kadar yüksek olursa koruyucu etki o kadar yüksek olur. Tek kullanımlık maskeler FFP1, FFP2 ve FFP3 olarak etiketlenir. Bu maskeler genellikle vardiya süresi boyunca kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu nedenle kullanım süresi sınırlıdır. Sınıf seçimi toz konsantrasyonuna ve o tozun sınır değerine bağlıdır. Toz konsantrasyonu bilinmiyorsa o ortamda en az FFP2 veya P2 maske kullanılmalıdır.
| Filtre sınıfı | Uygulama alanları ve kullanım sınırları |
|---|---|
| Düşük ayırma kapasiteli P1 veya FFP1 filtreler (Sınır değerinin 4 katına kadar koruma) | en fazla düşük toz konsantrasyonu olan işler ve düşük tehlike altındaki tozlar için |
| Orta ayrılabilirlik P2 veya FFP2 olan filtreler (Sınır değerinin 10 katına kadar koruma) | mineral tozlar (örn. karışık tozlar, çimento, kaya ekstraksiyonu) Lif tozları (örn. Cam ve taş yünü, ancak asbest liflerine karşı değil) Alaşımsız ve düşük alaşımlı çelikten kaynak dumanı (kaplamasız, temiz yüzey) * Taşlama tozları (örn. Metal, plastik, boya) Ahşap tozu (kayın, meşe hariç) organik tozlar (örneğin un, tahıllar, pamuk) biyolojik olarak kirlenmiş toz ve buğu (küf, bakteri, virüs, vb.) kanserojen tozlara karşı değil |
| Yüksek ayırma kapasiteli P3 veya FFP3 filtreler (Sınır değerinin 30 katına kadar koruma) | Kaplanmış ve yüksek alaşımlı çeliklerden kaynak dumanı kuvars içeren tozlar (örneğin kuvars kumu, granit) biyolojik olarak aşırı kirlenmiş tozlar ve buğular (küf, bakteri, virüsler, vb.) Kanserojen tozlar ( kayın ve meşe gibi C1 A ve C1 B kategorisindeki maddeler , seramik elyaflar, kromatlar ve nikel, kadmiyum, kobalt, berilyum ve bunların bileşikleri gibi metaller) |
Daha yüksek koruma faktörü gerekiyorsa, fanlı filtreli tam yüz maskeleri veya ortam havasından bağımsız solunum koruyucu sistemleri tercih edilmelidir.
Gaz Filtreleri İçin Seçim Kılavuzu
| Filtre tipi | Karşı koruma |
|---|---|
| A (kahverengi) | Kaynama noktası> 65 ° C olan organik bileşiklerin buharları |
| B (gri) | inorganik gazlar ve klor, hidrosiyanik asit gibi buharlar |
| E (sarı) | sülfür dioksit, hidrojen klorür gibi asidik gazlar |
| K (yeşil) | Amonyak ve organik amonyak türevleri |
| AX (kahverengi) | Kaynama noktası ≤65 ° C olan organik bileşiklerin gazları ve buharları |
| Filtre kapasitesi | |
|---|---|
| Sınıf 1 | Düşük |
| Sınıf 2 | Orta |
| Sınıf 3 | Mükemmel |
Bu tip maskelerin solunum direnci yüksel olduğundan 3 saatten fazla bu maskeler ile çalışılması önerilmez. Bu yüzden bu maskeler ile çalışan personellere sabit molalar tanımlanmalıdır.
Kullanılmayan maskeler ve filtreler temiz ve kuru tutulmalıdır.
Filtreli Solunum Koruyucu Maske Kullanımı Hakkında Önemli Bilgiler
- Tekrar kullanılabilir partikül filtreleri, inhalasyon direnci belirgin şekilde arttığında en geç değiştirilmelidir.
- Maskenin iç kısmında herhangi bir koku, tat veya tahriş varsa, tekrar kullanılabilir gaz filtreleme maskeleri derhal değiştirilmelidir.
- Gaz ve kombinasyon filtrelerinin hizmet ömrü sınırlıdır. Genellikle en geç 6 ay sonra değiştirilirler.
- Gaz filtreleri koku tarafından tanınamayan maddelere karşı kullanılmamalıdır, çünkü filtrenin doygunluğu bu maddelerle tanınmaz. Ölüm tehlikesi yaşanabilir!
- Nem, özellikle A tipi gaz filtrelerinde filtrelerin koruyucu etkisini bozabilir Islak partikül filtreleri genellikle koruyucu etkilerini kaybeder.
- Filtre ile kendinizi bazı gazlara karşı etkili bir şekilde koruyamazsınız. Bunlar öncelikle doğal ve sıvı gaz, karbon dioksit ve bazı halojenli hidrokarbonları (diklorometan) içerir.
İlgili Standartlar
- TS EN 143 Koruyucu solunum cihazları-Toz süzgeçleri
- TS EN 149+A1 Solunum ile ilgili koruyucu cihazlar
- TS EN 405+A1 Solunumla ilgili koruyucu cihazlar
- DIN EN 529 Solunum koruyucu cihazlar – Seçim, kullanım, bakım ve bakım önerileri – Kılavuz belge
